Bilimsel Keşifler ve Rastlantı - Osman Bahadır

Görsel: Lord Rayleigh laboratuvarında (Wikimedia) Bilimler tarihindeki keşiflerden birçoğunun şans veya rastlantı eseri olduğu...

Devamı
Video: Toplar damar Trombozları - Reyhan Küçükkaya

Bilim Akademisi üyesi Reyhan Küçükkaya, 4 Mart...

Devamı
Bir kent depreme nasıl hazırlanır? - Naci Görür

Son yıllarda özellikle İstanbul’da deprem beklentisi öne...

Devamı
Bu akşam Satürn'e merhaba deyin!

Güney ufku (14 Eylül 2017). Saat 20:00....

Devamı
 Hücreleri elektronik görüntüleyen mikroskoba Avrupa'dan destek

Bilkent Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi...

Devamı

Bilim Tarihi

Öncü Osmanlı matematikçisi Ahmet Hamdi efendi – Osman Bahadır

  • Eylül 07, 2017

Mehmet Emin Kalmuk’un bu gençlik fotoğrafı  İTÜ Sinyal İşleme Laboratuvarı’nda bulunuyor. Tayfun Akgül’ün arşivinden alındı. Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa’nın (1832-1901) 1882’de yayınlanan Linear Algebra (Lineer Cebir) adlı eseri, modern matematik tarihimizdeki ilk orijinal çalışma olarak kabul ediliyor. Fakat Ahmet Hamdi efendinin yüksek dereceli denklemlerin çözümüne ilişkin yazdığı orijinal bir risalenin (kitapçığın) o tarihten 32 yıl…

Devamı

Popüler Bilim Neden Önemli? – Osman Bahadır

  • Ağustos 21, 2017

Günümüzün iletişim araçları, bir yandan bilginin ve bilimsel düşüncenin geniş kitlelere daha kolay ve çabuk ulaşmasını sağlarken, bir yandan da  etkili bir yanıltmanın aracı olabiliyor.  Böyle bir ortamda bütün halkın doğru bilgilere ulaşabilmesi nasıl mümkün olabilir? Doğa ve toplum hakkındaki bilgilerimizin çok arttığı ve derinleştiği günümüzde, uzmanlık eğitimi almamış insanlar bu bilgilerle ve bilimsel düşünme formasyonuyla…

Devamı

Lise Meitner’dan esirgenen Nobel Ödülü – Osman Bahadır

  • Ağustos 11, 2017

1944 Nobel Kimya Ödülü, nükleer fizyonla ilgili çalışmalarından dolayı Otto Hahn’a verildi. Oysa bu alandaki keşiflerde öncü ve belirleyici olan Lise Meitner idi. Lise Meitner (1878-1968) Avusturya’da doğdu. Viyana Üniversitesi’nde fizik eğitimi gören Meitner, bu üniversiteden fizikte doktora derecesi alan ikinci kadındır. (Meitner lisans eğitimi sırasında ünlü teorik fizikiçi Ludwig Boltzmann’ın da öğrencisi olmuştu). Marie…

Devamı

Evrim teorisinin ülkemizde gecikmesinin nedenleri – Osman Bahadır

  • Temmuz 31, 2017

Suphi Edhem ve 1914 tarihinde yayınlanmış Lamarkizm başlıklı kitabının kapağı. Ülkemiz, evrim teorisiyle geç bir tarihte ve üstelik popüler bir düzeyde tanıştı. Bir bilimsel araştırma konusu olarak canlı organizmaların evrimi üzerine çalışmaların başlaması ise Darwin’in Türlerin Kökeni (1859) adlı eserinin yayımlanmasından yaklaşık bir asır sonra oldu. Ülkemizde evrim teorisinden popüler düzeyde ilk kez ve çekinerek söz…

Devamı

Mikro dünyaya açılan pencere: Micrographia – Osman Bahadır

Canlı bir organizmanın hücresini ilk kez gören ve ona hücre adını veren, Robert Hooke (1635-1703) oldu. Hooke’un hücre üzerine düşüncelerini ve çizimlerini içeren ünlü kitabı Micrographia’nın (1665) yayınlanmasının üzerinden 352 yıl geçti. Mikroskop olmasaydı, hücre hakkında hiçbir bilgi edinemeyecektik. 16. yüzyılın sonunda Hollandalı iki gözlük yapımcısının mikroskopu icat etmeleriyle, diğer birçok şeyin yanı sıra özellikle…

Devamı

İki Albert’in “Michelson ve Einstein” Çifte “Karşılaşmaları” – Ömür Akyüz

Birinci Karşılaşma: Işığın hızı mutlaktır Prusya/Polonya doğumlu Albert Michelson iki yaşındayken ailesi ABD’ye göçerek Kaliforniya’ya yerleşti. Özel izinle Annapolis Deniz Kuvvetleri Akademisine girdi. İlk görev yıllarında optik seyir aygıtlarına olan ilgisi gelişerek onu fiziğe yaklaştırdı. İlerleyen yıllarda bu ilgi onu ışık hızını ölçmeye ve bunun için yeni düzenekler geliştirmeye götürecekti. Bu çalışmaları sırasında bir uzunluk…

Devamı

Bilimsel araştırma ve üniversite -Osman Bahadır

Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi Darülfünun’unda amaç sadece belirli alanlarda bilgi sahibi olan insanlar yetiştirmekti. Darülfünun’un bazı üyelerinin bilimsel araştırma yaptıkları görülmekle beraber bu araştırmalar ne kurumsal olarak yönetiliyordu ne de sistematikti. Ülkemizde bilimsel araştırma zihniyeti ve etkinliği sistematik olarak  ve araştırma enstitülerinin kurulması yoluyla 1933 üniversite reformundan sonra başlamıştır. Bu konuda Avrupa’dan ve özellikle de…

Devamı

Kadın Özgürlüğü ve Bilim – Osman Bahadır

Öncü kadınların bilimdeki büyük başarıları olmasaydı, kadın özgürlüğü ve eşitliği gerçekleşemezdi. Avrupa’da 1623-1923 yılları arasında yaşamış ve eser vermiş az sayıdaki öncü bilim kadını, sadece bilime olan katkılarıyla öne çıkmadılar, fakat aynı zamanda kadın özgürlüğünün kazanılmasında da belirleyici bir rol oynadılar. Bu kadınlar, Avrupa’da hem astronomi, matematik, fizik devrimlerine hem de daha sonraki kimya, elektrik…

Devamı

Bilimin Büyük Sosyal Sonuçları – Osman Bahadır

Büyük bilimsel devrim olarak adlandırdığımız 1543-1687* dönemindeki astronomi, matematik ve fizik alanındaki gelişmeler, doğayı anlamada büyük bir düşünsel sıçrama yaratmış ve daha sonraki bilimsel gelişmelerin de temellerini atmıştı. Ayrıca bu dönemde icat edilmiş olan teleskop ve mikroskop, o zamana kadar çıplak gözün erişim alanında çalışan bilim insanlarının araştırma alanlarını ve ufuklarını derinleştirmiş ve genişletmişti. Ancak…

Devamı

Beşinci Solvay Konferansı – Cihan Saçlıoğlu

Solvay konferanslarının en ünlüsü herhalde 1927’de toplanan “Elektronlar ve Fotonlar” konulu 5. konferanstır. Bu konferans modern kuantum teorisinin resmen dünya fizik camiasına açıklanması açısından tarihi bir dönüm noktasıdır. Daha önceki konferanslarda sunulan teorik çalışmalarda, 1900’de ortaya çıkan kuantum fikri klasik fiziğin yöntemlerine sağlam bir teoriye dayanmayan “reçetelerle” eklemleniyor ve atom fiziği deneylerine şaşırtıcı şekilde uyan…

Devamı