Bilinç Nedir?

Bireyin kendisi dışındaki nesnelerin ya da içindeki olguların farkında olma halidir.

Tartışmaları güncel felsefede çokça yapılmış önemli bir konu olsa da üzerinde anlaşılmış tek bir tanımı bulunmuyor.  Tanımlamada karşılaşılan zorluklara rağmen, bilincin bireylerce paylaşılan temel bir sezgi olduğu kabul ediliyor.

Bu konuyu deneylerle irdelemek için çeşitli kurgular planlanmış. Örneğin derinlik algısının, izleyicinin gözetimi sırasında zamanla değiştiği Necker küpü gibi optik illüzyonlar bilinçli uyarılma ile ilgili kanıt olarak kabul ediliyor.

Necker küpü: Kübün öndeki yüzü, sol alt veya sağ üst yüzeylerden birisi olarak algılanabiliyor. Küp resmine uzun süre bakıldığında bu algı aniden değişebiliyor.

Bilinç günümüzde beyin aktivitesinin uyarılar altında izlenebildiği deney düzenekleri ile aktif olarak araştırılıyor. Hayvanlarda bilincin çalışılması kendini algılama düzeyini sorgulayan ve aynada kendini görme ile başka hayvanları ayrıştırma üzerine kurulu basit bir testle başlıyor. Büyük maymunların ya da yunusların bunu başardığını hepimiz tahmin edebiliriz; ama katil balinalar, güvercinler ve filler de bu testi geçiyor desek?

Canan Atılgan
Bilim Akademisi üyesi (Sabancı Üniversitesi)

Kaynak ve ileri okuma:
Daniel Dennett, Bilinç Açıklanıyor, Alfa Yayıncılık 2017 (ISBN: 9786051714363)

Ana görsel: Shutterstock.com

1 Yorum