Kan grubu nedir?

Kan nakli ortaçağdan beri biliniyor, ancak kan grubunuza göre, rastgele birinden aldığınız kanla yaşama ihtimaliniz %7-100 arasında! Nedeninin anlaşılması 20. yüzyıla kaldığından, önceleri kan nakli yapılması yasaktı.

Alınan kanın vücutta algılanması, alyuvarların yüzeyinden çiftler halinde sarkan farklı şeker gruplarının (olasılıklara A, B veya yok diyelim) bağışıklık sistemince tanılanmasıyla başlar. Bir başka sarkan grup da tek tipi bulunabilen bir protein uzantısıdır; olasılıklara var(+) veya yok(–) diyelim. Olasılılıklar aşağıdaki resimde gösteriliyor. Birey bunları vücudunda doğuştan bulunduruyorsa sistem yabancı kanı tehdit olarak algılamaz, ama onun için yeni bir maddeyse bağışıklık sistemi tetiklenir.

Kan gruplarına göre alyuvarlardaki sarkan şeker ve proteinler

Örneğin, A0(+) olan birinin sistemi A’yı ve (+)yı tanır, 0 ve (-)’de tanınacak bir şey yoktur zaten. Bu birey AA(+), A0(+), 00(+), AA(-), A0(-), 00(-) gruplarının tamamını kabul eder (bkz. Tablo).

Kan gruplarını A/B/0, +/- tiplemeleri ile genelliyoruz. Ancak alyuvarlarda bulunabilecek başka dışarı sarkan kimyasallar farklı tipleri tanımlayabilir. Böyle az bulunan kan gruplarına sahip olanlar, cüzdanlarında kendileri gibi olan ve yakınlarında yaşayanların bilgilerini bulunduruyorlar!

TABLO. Kan gruplarının hangi kan gruplarından kan alabildiğini gösteren tablo.

Canan Atılgan
Bilim Akademisi Üyesi (Sabancı Üniversitesi)

Önceki İçerikAnayasalar Hakkında bir Not
Sonraki İçerikAhengin büyük hanımı: Emmy Noether
Avatar photo
Bilim Akademisi üyesi Canan Atılgan, lisans ve doktora derecelerini sırasıyla 1991 ve 1996 yıllarında Boğaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünden aldı. 1996-1999 yılları arasında Florida Eyalet Üniversitesi bünyesindeki Süperbilgisayar Hesaplamaları Araştırma Merkezi’nde doktora sonrası çalışmalar yaptı. 1999’dan bu yana Sabancı Üniversitesi öğretim üyesidir.  Haziran 2021’den beri Bilim Akademisi’nin başkanıdır.
Polimer ve protein dinamiği ile karmaşık moleküler sistemlerin teorik ve hesaplamalı yöntemlerle incelenmesi konularında araştırmalar yapmaktan keyif alır. Yüksek öğrenimde kullanılan yeni eğitim tekniklerini lisans ve lisansüstü derslerinde uygulamaya, yereldeki öğrencilerin birikimlerini ve arkaplanlarını da gözeterek uyarlamaya kafa yorar. Zaman buldukça popüler bilim platformlarında araştırmalarını ve birikimlerini aktarır.