Slime Nedir?

Son zamanlarda özellikle çocuklar, ama kesinlikle yetişkinler arasında da yayılan evde slime yapma modası var. Sıvı yapıştırıcı ile az miktarda su ve boraksı karıştırarak elde ettiğimiz bu ele yapışmayan, akışkan ama katı maddenin tuhaf bir çekiciliği var.

Aslında slime yapımı basit bir polimer reaksiyonundan ibaret. Yapıştırıcıda olan zincir moleküller yeterince uzun olmadığından, düğümlenmeden birbirlerinin yanından kayıp gidebiliyorlar. Bunları arada bir köprülerle birbirine bağlarsak bu kaymaları bir miktar durdurabildiğimiz gibi, zincirlerde var olan akışkanlığı da kullanabiliriz – ki slime bu yüzden hem akıyor hem zıplıyor!

Boraks ise bu köprüleri kuruyor: Suda eriyen boraksın açığa çıkan uçlarındaki –OH grupları, tutkal moleküllerinin yan gruplarında olan –OH grupları ile hidrojen bağı dediğimiz zayıf kuvvetlerle tutunuyorlar (Şekil). Su uçtukça slime’ın akışkanlığını kaybetmesi de bu yüzden. Boraks aradan çekiliyor.  Geri kalan, yapışkan şişesini açık bıraksaydınız olacağı gibi katılaşıp kalıyor.

Artık slime’ınızı yaparken neden su yerine çay, boraks yerine, içinde zaten boraks olan deterjan kullanabileceğinizi biliyorsunuz. Bunların miktarı ile oynayıp slime’ınızın zıplama miktarını ya da akıcılığını değiştirebilirsiniz. Renklendirici boya işin eğlencesi!

Şekil: Boraks suda eriyince açığa çıkan uçlarındaki -OH grupları resimde görülen köprüleri kuruyor. Yukarıda ve aşağıda şerit şeklinde görünen uzun yapılar tutkal molekülleri

Canan Atılgan
Bilim Akademisi üyesi (Sabancı Üniversitesi)

Görsel Kaynağı: Chemistry Land  http://www.chemistryland.com/CHM107Lab/Lab7/Slime/Lab7Slime.htm

Slime’ı anlatan ve güzel şekiller içeren bir video burada

 

Önceki İçerikİnsan anatomisinin kaşifi: Vesalius
Sonraki İçerikBilim Akademisi’nden Meraklısına Bilim: SARKAÇ resmen yayında!
Avatar photo
Bilim Akademisi üyesi Canan Atılgan, lisans ve doktora derecelerini sırasıyla 1991 ve 1996 yıllarında Boğaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünden aldı. 1996-1999 yılları arasında Florida Eyalet Üniversitesi bünyesindeki Süperbilgisayar Hesaplamaları Araştırma Merkezi’nde doktora sonrası çalışmalar yaptı. 1999’dan bu yana Sabancı Üniversitesi öğretim üyesidir.  Haziran 2021’den beri Bilim Akademisi’nin başkanıdır.
Polimer ve protein dinamiği ile karmaşık moleküler sistemlerin teorik ve hesaplamalı yöntemlerle incelenmesi konularında araştırmalar yapmaktan keyif alır. Yüksek öğrenimde kullanılan yeni eğitim tekniklerini lisans ve lisansüstü derslerinde uygulamaya, yereldeki öğrencilerin birikimlerini ve arkaplanlarını da gözeterek uyarlamaya kafa yorar. Zaman buldukça popüler bilim platformlarında araştırmalarını ve birikimlerini aktarır.